Συνέντευξη: Μαρία Πολύζου – “Γενναίος δεν είναι αυτός που δεν φοβάται. Eίναι αυτός που αποφασίζει να συνεχίσει.”_

Η Μαρία Πολύζου έχει μάθει να αντιμετωπίζει τη ζωή σαν έναν μαραθώνιο: με επιμονή, πειθαρχία και πίστη στον στόχο. Από τον πρωταθλητισμό και τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ατλάντα το 1996 μέχρι τη σημερινή της πορεία, συνεχίζει να εμπνέει ανθρώπους να ξεπερνούν τα όριά τους. Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλά για τις δυσκολίες, τη δύναμη του μυαλού και τη φιλοσοφία ζωής που συνοψίζεται σε τρεις λέξεις: «Μην τα παρατάς».

Η δύναµη να συνεχίζεις

Υπάρχουν αγώνες που τελειώνουν στη γραµµή του τερµατισµού και υπάρχουν εκείνοι που συνεχίζονται πολύ µετά από αυτήν. ∆εν είναι µόνο οι χιλιάδες ώρες προπόνησης, οι µεγάλες αποστάσεις και η προσπάθεια να ξεπεράσει τα σωµατικά της όρια.

Είναι όλα όσα συµβαίνουν µέσα σου όταν τα πράγµατα δυσκολεύουν και πρέπει να αποφασίσεις αν θα κάνεις ακόµη ένα βήµα. Από τις κορυφαίες στιγµές της αθλητικής της πορείας µέχρι τις προσωπικές δοκιµασίες που χρειάστηκε να αντιµετωπίσει, η Μαρία Πολύζου έχει µάθει να βλέπει κάθε δυσκολία ως µια ακόµη διαδροµή που πρέπει να διανυθεί.

Σήµερα, έχοντας αφήσει πίσω της τον πρωταθλητισµό, συνεχίζει να βρίσκεται κοντά στο τρέξιµο και στους ανθρώπους που αναζητούν µέσα από αυτό µια νέα αρχή.

• Εχετε περάσει τη ζωή σας τρέχοντας προς έναν στόχο. Σήµερα, τι σηµαίνει για εσάς “τερµατισµός”; Είναι µια νίκη ή απλώς η αρχή για τον επόµενο δρόµο;

Για µένα ο τερµατισµός ποτέ δεν ήταν πραγµατικά το τέλος. Είναι µια στιγµή που σταµατάς για λίγο, κοιτάς πίσω και συνειδητοποιείς τι χρειάστηκε για να φτάσεις µέχρι εκεί. Τι ξεπέρασες, πόσες φορές δυσκολεύτηκες, πόσες φορές σκέφτηκες να σταµατήσεις και τελικά συνέχισες.

Φυσικά και είναι µια νίκη. Αλλά η µεγαλύτερη νίκη δεν είναι πάντα ο χρόνος, το µετάλλιο ή η θέση. Είναι ότι έφτασες εκεί χωρίς να εγκαταλείψεις τον εαυτό σου. Στη ζωή µου έχω περάσει πολλούς τερµατισµούς. Αγωνιστικούς, προσωπικούς, πολύ δύσκολους.

Και κάθε φορά κατάλαβα το ίδιο πράγµα: µετά τον τερµατισµό υπάρχει πάντα ένας καινούργιος δρόµος. Ίσως γι’ αυτό σήµερα ο τερµατισµός για µένα σηµαίνει περισσότερο «τα κατάφερα µέχρι εδώ – τώρα συνεχίζω».

Και τελικά αυτή είναι και η δική µου φιλοσοφία:ο αγώνας µας δεν τελειώνει στον τερµατισµό.

• Ο µαραθώνιος είναι µια µοναχική διαδροµή, ακόµη κι όταν γύρω σου υπάρχουν χιλιάδες άνθρωποι. Τι σκέφτεται ένας άνθρωπος στις πιο δύσκολες στιγµές µιας τέτοιας διαδροµής;

Ο µαραθώνιος είναι πράγµατι µια πολύ µοναχική διαδροµή. Μπορεί να τρέχουν δίπλα σου χιλιάδες άνθρωποι, να σε χειροκροτούν, να σε ενθαρρύνουν, αλλά στις πραγµατικά δύσκολες στιγµές είσαι µόνος σου µε τον εαυτό σου. Εκεί αρχίζει ένας εσωτερικός διάλογος.

Το σώµα σου λέει «σταµάτα», το µυαλό σου ψάχνει λόγους για να συνεχίσει και εσύ πρέπει να θυµηθείς γιατί ξεκίνησες. Εγώ στις δύσκολες στιγµές δεν σκεφτόµουν ποτέ όλη την απόσταση που απέµενε. Σκεφτόµουν το επόµενο χιλιόµετρο, το επόµενο σηµείο, το επόµενο βήµα.

Γιατί πολλές φορές, όταν κοιτάξεις όλο το βουνό µπροστά σου, τροµάζεις. Όταν όµως το χωρίσεις σε µικρά κοµµάτια, µπορείς να συνεχίσεις. Και εκεί ανακαλύπτεις κάτι πολύ σηµαντικό: ότι οι πραγµατικές µας δυνάµεις είναι πολύ µεγαλύτερες από αυτές που νοµίζουµε. Στον µαραθώνιο, όπως και στη ζωή, έρχεται κάποια στιγµή που δεν συνεχίζεις µόνο µε τα πόδια σου.

Συνεχίζεις µε την ψυχή σου.

• Έχετε αντιµετωπίσει στη ζωή σας στιγµές πολύ πιο δύσκολες από έναν αγώνα. Ποιο ήταν το προσωπικό σας “χίλια µέτρα” που σας δυσκόλεψε περισσότερο να διανύσετε;

Νοµίζω ότι τα πιο δύσκολα «χίλια µέτρα» της ζωής µου ήταν εκείνα στα οποία δεν ήξερα πού βρίσκεται ο τερµατισµός.

Στον αθλητισµό, όσο δύσκολα κι αν είναι τα πράγµατα, ξέρεις ότι υπάρχει µια απόσταση, υπάρχει ένας στόχος, υπάρχει ένα τέλος. Στη ζωή όµως υπάρχουν στιγµές που δεν ξέρεις ούτε πόσο θα κρατήσουν ούτε τι θα συναντήσεις την επόµενη µέρα.Εκεί δοκιµάστηκα πραγµατικά.

Υπήρξαν στιγµές που φοβήθηκα, που λύγισα, που αναρωτήθηκα αν έχω άλλη δύναµη. Αλλά έκανα αυτό που είχα µάθει τόσα χρόνια µέσα από τον πρωταθλητισµό: να µη σκέφτοµαι όλη τη διαδροµή. Να κοιτάζω µόνο το επόµενο βήµα.Και τελικά κατάλαβα ότι γενναίος δεν είναι αυτός που δεν φοβάται.

Είναι αυτός που, ακόµη και όταν φοβάται, αποφασίζει να συνεχίσει. Αυτά ήταν ίσως τα πιο δύσκολα «χίλια µέτρα» µου. Και ήταν αυτά που µου έµαθαν περισσότερο από οποιονδήποτε αγώνα.

• Ως γυναίκα πρωταθλήτρια σε µια εποχή που ο αθλητισµός δεν είχε τις σηµερινές δυνατότητες και ευκαιρίες, ποιες προκαταλήψεις χρειάστηκε να αντιµετωπίσετε;

Όταν ξεκίνησα, τα πράγµατα ήταν πολύ διαφορετικά για µια γυναίκα στον αθλητισµό. ∆εν υπήρχαν οι σηµερινές ευκαιρίες, η ίδια προβολή, η ίδια υποστήριξη.

Και πολλές φορές ένιωθες ότι έπρεπε πρώτα να αποδείξεις ότι έχεις δικαίωµα να είσαι εκεί και µετά να αποδείξεις ότι αξίζεις.Υπήρχαν προκαταλήψεις για το τι µπορεί να αντέξει µια γυναίκα, µέχρι πού µπορεί να φτάσει, ακόµη και για το αν ο µαραθώνιος είναι «γυναικείο» αγώνισµα.

Εγώ όµως δεν ήθελα να µπω στη διαδικασία να πείσω κανέναν µε λόγια. Ήθελα να απαντάω µέσα από τη δουλειά µου και µέσα από τις επιδόσεις µου. Χρειάστηκε επιµονή, πειθαρχία και πολλές φορές να προχωρώ χωρίς να έχω την αναγνώριση ή τη στήριξη που θα ήταν αυτονόητη σήµερα. Αλλά ίσως αυτό µε έκανε και πιο δυνατή.

Πιστεύω ότι κάθε γυναίκα που ανοίγει έναν δύσκολο δρόµο δεν τρέχει µόνο για τον εαυτό της. Ανοίγει λίγο περισσότερο τον δρόµο και για τις γυναίκες που θα έρθουν µετά.

• Πόσο σηµαντικό είναι τελικά το σώµα και πόσο το µυαλό για να γίνει κάποιος πρωταθλητής; Και µπορεί η δύναµη του µυαλού να νικήσει κάποια στιγµή τη σωµατική εξάντληση;

Το σώµα είναι το εργαλείο σου. Πρέπει να το έχεις δουλέψει, να το έχεις προπονήσει, να το έχεις φροντίσει. Χωρίς προετοιµασία δεν µπορείς να γίνεις πρωταθλητής. Όµως πιστεύω ότι από ένα σηµείο και µετά, εκεί που όλοι οι αθλητές έχουν δυνατό σώµα, τη διαφορά την κάνει το µυαλό.

Έχω βρεθεί πολλές φορές σε αγώνες όπου το σώµα µου έλεγε «δεν µπορώ άλλο». Εκεί όµως αρχίζει η πραγµατική µάχη. Το µυαλό πρέπει να δώσει την εντολή: «ένα βήµα ακόµη». Και µετά άλλο ένα. Το έζησα ακόµη πιο έντονα όταν χρειάστηκε να διανύσω τεράστιες αποστάσεις, πολύ µεγαλύτερες από έναν µαραθώνιο.

Υπάρχει ένα σηµείο που δεν προχωράς πια µόνο µε τη µυϊκή σου δύναµη. Προχωράς µε κάτι πολύ βαθύτερο. Με τη θέληση, την πίστη και την ψυχή σου. Βέβαια, αυτό δεν σηµαίνει ότι αγνοούµε το σώµα µας. Το σώµα έχει όρια και πρέπει να το σεβόµαστε. Άλλο η κούραση και άλλο ο τραυµατισµός ή ο πραγµατικός κίνδυνος.

Αλλά µέσα στην υγιή προσπάθεια έχω µάθει κάτι: πολλές φορές το σώµα σταµατά πολύ πριν εξαντληθούν οι πραγµατικές µας δυνατότητες. Εκεί είναι που το µυαλό µπορεί να µας πάει λίγο πιο πέρα.

Και ίσως αυτό να είναι τελικά ο πρωταθλητισµός: να έχεις προετοιµάσει το σώµα σου, αλλά να έχεις εκπαιδεύσει ακόµη περισσότερο το µυαλό σου. 

• Το “Μην τα παρατάς!” δεν είναι απλώς ο τίτλος της αυτοβιογραφίας σας, αλλά µοιάζει να είναι και η φιλοσοφία της ζωής σας. Υπάρχει όµως διαφορά ανάµεσα στο “δεν τα παρατάω” και στο “ξέρω πότε πρέπει να αλλάξω δρόµο”;

Ναι, υπάρχει µεγάλη διαφορά. Το «µην τα παρατάς» για µένα δεν σηµαίνει ότι πρέπει να επιµένεις τυφλά σε κάτι που δεν σε εκφράζει πια ή που σε καταστρέφει.

Σηµαίνει να µην εγκαταλείπεις τον εαυτό σου, τα όνειρά σου, τις αξίες σου. Να συνεχίζεις να προσπαθείς, ακόµη κι όταν τα πράγµατα δυσκολεύουν. Αλλά πολλές φορές η πραγµατική δύναµη είναι να καταλάβεις ότι ο δρόµος που ακολουθείς δεν σε οδηγεί εκεί που θέλεις και να έχεις το θάρρος να αλλάξεις κατεύθυνση.

Και εγώ στη ζωή µου χρειάστηκε να το κάνω. Να αφήσω πίσω καταστάσεις, ανθρώπους, ακόµη και σχέδια που κάποτε πίστευα ότι θα είναι για πάντα. Αυτό δεν το θεωρώ ήττα. Το θεωρώ εξέλιξη.

Ο µαραθώνιος µού έµαθε να επιµένω, αλλά η ζωή µού έµαθε και κάτι ακόµη: δεν χρειάζεται πάντα να αλλάζεις τον στόχο. Μερικές φορές χρειάζεται απλώς να αλλάξεις τον δρόµο για να φτάσεις σε αυτόν. Γι’ αυτό το «Μην τα παρατάς» δεν σηµαίνει «µένω µε κάθε κόστος».

Σηµαίνει: συνεχίζω να προχωρώ, ακόµη κι αν χρειαστεί να ξεκινήσω από την αρχή.

• Σήµερα, που οι άνθρωποι αναζητούν όλο και περισσότερο έναν καλύτερο τρόπο ζωής, τι θα συµβουλεύατε κάποιον που θέλει να ξεκινήσει να τρέχει αλλά πιστεύει ότι “δεν είναι φτιαγµένος για τον αθλητισµό”;

Θα του έλεγα πρώτα απ’ όλα να βγάλει από το µυαλό του τη φράση «δεν είµαι φτιαγµένος για τον αθλητισµό». ∆εν χρειάζεται να είσαι αθλητής για να ξεκινήσεις. Χρειάζεται µόνο να κάνεις το πρώτο βήµα. Κανείς δεν ξεκινάει τρέχοντας µαραθώνιο.

Μπορείς να αρχίσεις µε περπάτηµα, µετά µε λίγο τρέξιµο, να εναλλάσσεις τα δύο και σιγά-σιγά να δεις το σώµα σου να αλλάζει, αλλά κυρίως να αλλάζει η ψυχολογία σου. Το µεγαλύτερο λάθος είναι ότι συγκρίνουµε τον εαυτό µας µε τους άλλους. ∆εν χρειάζεται να είσαι γρήγορος, ούτε να κάνεις µεγάλες αποστάσεις.

Ο µόνος άνθρωπος µε τον οποίο πρέπει να συγκρίνεσαι είναι ο χθεσινός σου εαυτός. Θα έλεγα λοιπόν: βάλε τα παπούτσια σου, βγες από την πόρτα και ξεκίνα. ∆έκα λεπτά σήµερα, λίγο περισσότερο αύριο. Χωρίς πίεση, χωρίς υπερβολές, µε συνέπεια. Γιατί το τρέξιµο δεν αλλάζει µόνο το σώµα.

Σε µαθαίνει να βάζεις στόχους, να πιστεύεις περισσότερο στον εαυτό σου και να ανακαλύπτεις ότι µπορείς να κάνεις πράγµατα που κάποτε θεωρούσες αδύνατα.  ∆εν χρειάζεται να είσαι έτοιµος για να ξεκινήσεις. 

• Έχετε γνωρίσει την επιτυχία, την αποτυχία, την πίεση και την υπέρβαση. Τι σας κάνει σήµερα πραγµατικά περήφανη – ένα ρεκόρ ή ένας άνθρωπος που βοηθήσατε να πιστέψει στον εαυτό του;

Τα ρεκόρ και οι µεγάλες επιτυχίες είναι κοµµάτι της ζωής µου και φυσικά είµαι περήφανη γι’ αυτά. Πίσω από κάθε επίδοση υπάρχουν χρόνια δουλειάς, θυσίες, πειθαρχία, επιµονή. ∆εν τα µηδενίζω ποτέ. Όµως σήµερα, όσο περνούν τα χρόνια, καταλαβαίνω ότι αυτό που µε συγκινεί περισσότερο είναι ο άνθρωπος.

Ως προπονήτρια έχω δει ανθρώπους να έρχονται κοντά µου και να µου λένε «εγώ δεν µπορώ», «δεν θα τα καταφέρω», «δεν είµαι γι’ αυτό». Και µετά από ένα διάστηµα να τους βλέπω να αλλάζουν. Όχι µόνο να τρέχουν 5 ή 10 χιλιόµετρα, έναν ηµιµαραθώνιο ή έναν µαραθώνιο, αλλά να πιστεύουν περισσότερο στον εαυτό τους και στην καθηµερινότητά τους.

Γιατί αυτό είναι το σηµαντικότερο. ∆εν είναι µόνο να βοηθήσεις κάποιον να περάσει µια γραµµή τερµατισµού. Είναι να τον βοηθήσεις να ανακαλύψει ότι µπορεί να ξεπεράσει πράγµατα που µέχρι χθες θεωρούσε αδύνατα. Ένα ρεκόρ µπορεί κάποια στιγµή να καταρριφθεί.

Αυτό όµως που αφήνεις µέσα σε έναν άνθρωπο, η στιγµή που τον βοηθάς να πιστέψει ξανά στον εαυτό του, έχει άλλη αξία.

Και αν σήµερα µε ρωτήσεις τι µε κάνει περισσότερο περήφανη, θα σου πω αυτό: ότι µέσα από τη δική µου διαδροµή µπόρεσα να βοηθήσω και άλλους ανθρώπους να ξεκινήσουν τη δική τους.

• Αν µπορούσατε να κρατήσετε µόνο µία εικόνα από όλη την αθλητική σας διαδροµή, ποια θα ήταν;

Αν έπρεπε να κρατήσω µόνο µία εικόνα, θα κρατούσα τη στιγµή που βρέθηκα στους Ολυµπιακούς Αγώνες της Ατλάντα το 1996, έτοιµη να τρέξω τον µαραθώνιο µε το εθνόσηµο.

Όχι µόνο επειδή ήταν οι Ολυµπιακοί Αγώνες. Αλλά γιατί εκείνη τη στιγµή ήταν σαν να περνούσε µπροστά από τα µάτια µου όλη η διαδροµή που είχε προηγηθεί. Τα δύσκολα χρόνια, οι αµέτρητες προπονήσεις, οι θυσίες, οι απογοητεύσεις, οι φορές που έπρεπε να αποδείξω ότι µπορώ.

Και ήµουν εκεί, η πρώτη Ελληνίδα που θα έτρεχε µαραθώνιο σε Ολυµπιακούς Αγώνες. Αν µπορούσα να παγώσω εκείνη την εικόνα, θα την κρατούσα γιατί δεν συµβολίζει µόνο µια αθλητική επιτυχία. Συµβολίζει ένα όνειρο που κάποτε φαινόταν πολύ µακρινό και τελικά έγινε πραγµατικότητα.

Και ίσως αυτό είναι που θα ήθελα να θυµάµαι περισσότερο από όλη την πορεία µου: ότι αξίζει να κυνηγάς ένα όνειρο, ακόµη κι όταν στην αρχή µόνο εσύ µπορείς να το δεις. 

• Κλείνοντας, τι θα θέλατε να αφήσει πίσω της η Μαρία Πολύζου; Ένα ρεκόρ, ένα βιβλίο, µια διαδροµή ή κυρίως ένα µήνυµα προς τους ανθρώπους ότι µπορούν να ξεπεράσουν τα όριά τους;

Θα ήθελα να αφήσω κάτι περισσότερο από ένα ρεκόρ ή µια επίδοση. Τα ρεκόρ έχουν τη δική τους αξία, τα βιβλία µένουν, οι αγώνες γράφουν ιστορία. Όµως για µένα το µεγαλύτερο αποτύπωµα είναι οι άνθρωποι.

Σήµερα, µέσα και από τον ρόλο µου ως Development Manager του ∆ιεθνούς Μαραθωνίου «ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝ∆ΡΟΣ», αλλά και µέσα από τη δουλειά µας για τον Νυχτερινό Ηµιµαραθώνιο Θεσσαλονίκης, νιώθω ότι ανοίγεται ένα ακόµη πολύ σηµαντικό κεφάλαιο της ζωής µου.

Θέλω να βοηθήσω ώστε αυτοί οι αγώνες να µεγαλώσουν, να αποκτήσουν ακόµη µεγαλύτερη διεθνή παρουσία και, κυρίως, να φέρουν περισσότερους ανθρώπους κοντά στο τρέξιµο. Γιατί για µένα το τρέξιµο ποτέ δεν ήταν µόνο πρωταθλητισµός. Είναι ένας τρόπος να αλλάξεις τη ζωή σου, να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου και να ανακαλύψεις δυνατότητες που ίσως δεν ήξερες ότι είχες.

Αν λοιπόν κάποτε κοιτάξω πίσω, θα ήθελα να µπορώ να πω ότι δεν άφησα µόνο κάποια ρεκόρ ή ένα βιβλίο. Ότι βοήθησα να δηµιουργηθούν µεγάλες διαδροµές, µεγάλοι αγώνες, αλλά κυρίως ότι βοήθησα ανθρώπους να κάνουν το δικό τους πρώτο βήµα.

Και αν έπρεπε να µείνει µία µόνο φράση, θα ήταν αυτή: Μην τα παρατάς. Συνέχισε να προχωράς. Γιατί πολλές φορές τα όριά µας βρίσκονται πολύ πιο µακριά απ’ όσο πιστεύουµε.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της ιστορίας της Μαρίας Πολύζου να µην βρίσκεται σε όσα κατάφερε, αλλά σε όσα επέλεξε να κάνει µε αυτά που κατάφερε.

Τα µετάλλια και οι διακρίσεις ανήκουν στο παρελθόν. Η επιρροή, όµως, συνεχίζεται µέσα από κάθε άνθρωπο που αποφασίζει να δοκιµάσει κάτι που µέχρι χθες θεωρούσε αδύνατο.

Και κάπως έτσι, η ιστορία µιας πρωταθλήτριας ξεφεύγει από τα όρια του αθλητισµού. Γιατί τελικά δεν έχει τόση σηµασία πόσο γρήγορα έτρεξες ή πόσα χιλιόµετρα διένυσες.

Σηµασία έχει τι άνθρωπος έγιναν όταν ο δρόµος δυσκόλεψε. Και σε αυτόν τον αγώνα, φαίνεται πως δεν σταµάτησε ποτέ.